GELUKKIGE VADERDAG!

09/06/2011

	Deel via Facebook
	Deel via e-mail
	Afdrukken

Vaderdag, een feest dat te weinig aandacht krijgt?

Rond Moederdag is heel wat te doen. Heel wat meer dan rond Vaderdag. Maar niemand weet precies hoe dat komt!

Wellicht is de verklaring daarvoor te vinden in vervlogen dagen, toen de opvoeding van de kinderen volledig of alvast voor een groot deel op de schouders van de mama’s terechtkwam. Papa werkte hard, mama bleef thuis om het huishouden te doen en zorgde ervoor dat de andere gezinsleden zich goed voelden.

Op enkele gevallen na is die periode wel degelijk voorbij. Sinds twee of drie decennia worden moeders aan de haard een zeldzaamheid. De economische situatie is immers wat ze is en om in de kosten van het levensonderhoud te voorzien met alleen maar het loon van manlief, is stilaan onbegonnen werk geworden.

Die sociale veranderingen in het statuut van de vrouw zijn niet zonder gevolgen gebleven voor de man. Mevrouw werkt en dus kan ze vandaag onmogelijk alle rollen vervullen die ze vroeger met plezier op zich nam. Mijnheer moet nu ook de handen uit de mouwen steken, zoveel is duidelijk.

Laten we daarom ter zake komen. De meeste mannen weten wel dat de zaken veranderd zijn. En spelen daarom met overtuiging hun rol bij de opvoeding van hun kroost. Een nieuwe generatie van papa’s is geboren.

In dit artikel komt u het volgende te weten: wat is de oorsprong van Vaderdag, de officiële erkenning van Vaderdag, de oorsprong van het woord ‘vader’, het vaderlijke gezag doorheen de geschiedenis, van de papa die angst inboezemt tot de papa die verwent, enkele geschenkideetjes voor Vaderdag.

Oorsprong van Vaderdag.

Om de oorsprong van Vaderdag te achterhalen, hoeven we niet helemaal terug te keren naar de Romeinse ‘pater familias’, een term die vandaag eerder autoriteit dan tederheid oproept. Het zijn immers de Amerikanen die als eersten op het idee van een feestdag voor vaders kwamen (ook Moederdag hebben we aan hen te danken trouwens).

Sonora Smart Dood uit Spokane in de Verenigde Staten kreeg in 1910 het idee om eer te betuigen aan haar vader die helemaal alleen zes kinderen had grootgebracht. Omdat haar vader in juni geboren was, koos ze die maand om de eerste Vaderdag te houden.

De officiële erkenning van Vaderdag.

Calvin Coolidge, de Amerikaanse president van 1924 tot 1929, ging zijn mandaat van start met de invoering van een speciale dag die aan de vaders gewijd is. Lyndon Johnson, de opvolger van John F. Kennedy, legde in 1966 dat feest vast op de derde zondag van juni.

In Frankrijk worden de papa’s sinds 1952 geëerd. In België valt Vaderdag op de tweede zondag van juni.

Oorsprong van het woord "vader".

Vader komt van het Latijnse ‘pater’ dat zowel gezagsdrager, gezinshoofd als verwekker betekent. Vandaag associëren we het woord veeleer met tederheid. De rol van de vader is echter in de loop der tijden veranderd – van de autoritaire pater familias in de oudheid, die zelfs het recht had om zijn kinderen te verkopen, tot de papa van vandaag!

Het vaderlijke gezag.

In de oudheid heerste de pater familias over zijn gezin als Caesar over Rome. Hij had de absolute macht over het leven en de dood van zijn kinderen. Eén beeld is in de herinnering blijven hangen: de voorstelling van een nieuw geborene. De zuigeling werd aan de vader getoond en als die het kind sterk en mooi vond, kreeg het een plaats in het gezin. Anders werd het gedood of achtergelaten op een openbare plek. Dat recht op leven en dood dat vaders over hun kinderen hadden, werd op het einde van de oudheid door de christelijke keizers afgeschaft.

In de middeleeuwen was het ouderlijke gezag evenwichtiger verdeeld en minder uitgebreid. De meisjes vielen onder het gezag van de moeder. Ook de jongens bleven de verantwoordelijkheid van de moeder tot ze de leeftijd bereikten waarop ze een beroep konden leren (acht à twaalf jaar) of zich op het ridderschap voorbereiden (twaalf à vijftien jaar). Pas op dat moment kwamen ze onder het gezag van de vader.   Het vaderlijke gezag verloor ook aan kracht door het feit dat de kerk in de middeleeuwen een huwelijk dat zonder de goedkeuring van de ouders gesloten werd, toch als geldig erkende wanneer de jongen dertien was en het meisje elf en een half. Zulk een huwelijk was vaak een emancipatie voor de kinderen.

Vanaf de 16^e eeuw wonnen het vaderlijke gezag en de uitoefening daarvan weer aan kracht, ongetwijfeld door de hernieuwing van het recht en door de versterking van de absolute monarchie. De grootzegelbewaarder (een soort minister van justitie) Guillaume du Vair schreef dat we ‘onze vaders als goden op aarde moeten eren' en Jean Bodin vroeg zelfs om het recht van de vader op leven en dood van zijn kinderen weer in te voeren!

De slingerbeweging ging niet zo ver, maar de vaders kregen wel weer een groot deel van de rechten die de oude Romeinse wetten hun verleend hadden, in handen. Het vaderlijke gezag bleef niet alleen tot de kinderen beperkt, maar gold ook voor de kleinkinderen en voor alle volgende generaties. Die ‘familiekinderen’ konden geen contract sluiten (meer bepaald een lening of een huwelijk) zonder het akkoord van de vader. Ze konden ook geen testament opstellen.

De duur van dat vaderlijke gezag varieerde volgens de regio’s. In landen met een geschreven wetboek had het gezinshoofd alle macht over zijn nakomelingen zolang hij leefde.

De Franse Revolutie schoof een ander principe naar voren: de gelijkheid van alle gezinsleden. Over de kinderen zei ze: “De stem van de rede heeft zich laten horen; ze zegt dat er geen vaderlijk gezag meer is … Toezicht en bescherming, dat zijn de rechten van de ouders.”

Met zijn Burgerlijk Wetboek uit 1804 werkte Napoleon een nieuw compromis uit tussen het recht van de revolutie en het recht van het Ancien Régime. Hij versterkte weer ‘het gezag van het gezinshoofd … want het is via het kleine vaderland (het gezin) dat men zich aan het grote hecht’.

Het gezin stond tot dan op eigen benen. Heel geleidelijk zou de staat functies op zich nemen die voordien aan het gezinshoofd toevielen: opleiding, toezicht op hygiëne en voeding … De staat kon zelfs de plaats van de vader innemen wanneer die in zijn rol tekortschoot.

De opeenvolgende hervormingen van de 20^e eeuw hebben ten slotte het hiërarchische gezin dat op het gezag van de echtgenoot en vader steunde, vervangen dor een gezin waarin de echtgenoten gelijke rechten hebben en samen beslissingen nemen die de kinderen aanbelangen.

Van de papa die angst inboezemt, tot de papa die verwent.

Er zijn de nieuwe vaders, de verwenvaders, de afwezige vaders, de modelvaders, ... Er zijn meer dan genoeg invullingen van het vaderschap mogelijk. Toegegeven, de rol van de vader is in grote mate gewijzigd en blijft vandaag niet meer beperkt tot een belichaming van wet en gezag. Vaders doen meer dan grenzen stellen en die bewaken. Vaders zijn vandaag ook papa’s die knuffelen en spelen, maar nog altijd wel hun stem kunnen verheffen. En net als de vrouwen proberen ook zij om het gezinsleven met het beroepsleven en met de liefde te verzoenen. Voor sommigen is dat een nieuwe levenshouding die ze met de zege van de mama’s moeten aanleren.   De vader heeft een enigszins ondankbare rol omdat hij de moeder en het kind moet scheiden. Door zijn positie als buitenstaander kan hij de nodige afstand creëren en van het paar dat het kind en de moeder vormen, een drie-eenheid maken.   De traditionele rol van de vader ten slotte bestaat erin de wet te belichamen. Hij stelt het kind, en ook de moeder, grenzen!

Hij is het die de twee de werkelijkheid weer onder ogen doet zien en daardoor alle moederlijke fantasieën de pas afsnijdt. Een vader moet immers drie opdrachten met elkaar verzoenen: zijn partner doen inzien dat hij de zaken anders aanpakt zodat ook zij zijn plaats als vader aanvaardt; vervolgens die plaats ook effectief innemen en vader durven zijn zoals hij dat wil; en ten slotte door zijn eigen kind als vader erkend worden.

Enkele geschenkideetjes.

Vader zijn in de hedendaagse betekenis van het woord is geen gemakkelijke opdracht. De grote meerderheid van de papa’s spannen zich echt wel in om een goede vader te zijn. Logisch dus dat Vaderdag geleidelijk aan even belangrijk geworden is als Moederdag. En dat de papa’s een keer per jaar met een kleinigheidje beloond wordt.

Welke kleinigheidjes? Die kunnen heel uiteenlopende vormen aannemen. Kleine kinderen en jonge tieners hoeven hun spaarvarkentje niet op te offeren. Een tekening, een knutselwerkje, een liedje of een gedicht volstaat al om een vaderhart te vertederen.

En voor de grote kinderen zijn er meer dan genoeg geschenkideetjes, zoals sigaren, parfums, boeken(humor, strips, sport, suspense, ecologie, auto’s, …), een kistje wijn, een mand met delicatessen, een DVD, een ontspanningssessie, een kook- of rijstage, gereedschap, een cadeaubonvoor een citytrip, een ‘vivabox’, een ‘bongo’ ...